The aerial toll houses

ΤΑ 20 ΕΝΑΕΡΙΑ ΤΕΛΩΝΙΑ THE 20 AERIAL TOLL HOUSES The Journey of the Soul After Death According to Orthodox Tradition The Orthodox tradition has preserved a profound description of the condition of the soul after death. One of the most detailed accounts is found in the Life of Saint Basil the New, where Blessed Theodora describes to Gregory the journey of her soul after leaving the body. In this account, the soul is accompanied by angels and passes through twenty aerial toll houses, where demons accuse it of different categories of sins. It is important to understand that the “toll houses” should not be imagined as literal customs checkpoints or buildings in the sky. They are a spiritual image of the soul’s postmortem trial and of a person’s accountability for the life they have lived. The account in question is a hagiographical text and not a dogmatic definition issued by an Ecumenical Council. 1. THE TOLL HOUSE OF WORDS Here the sins committed by a person through the mouth are examined: vain words, idle talk, obscene language, mockery, ridicule, unnecessary conversations, and words that hurt one’s fellow human being. Christ warns us that a person will give an account even for his or her useless words. 2. THE TOLL HOUSE OF LYING Here lies are brought to light: small and great lies, false promises, false testimony, and every deliberate distortion of the truth. Tradition emphasizes that truth is not merely a social virtue but a spiritual condition. 3. THE TOLL HOUSE OF SLANDER Slander and defamation are examined. A person is called to account for the times when he or she damaged someone’s reputation, spread malicious information, or spoke about someone in a way that harmed them. 4. THE TOLL HOUSE OF GLUTTONY Here excess in food and drink is examined. It is not simply about the fact that someone eats. It concerns the enslavement of a person to bodily desires and the loss of self-control. 5. THE TOLL HOUSE OF IDLENESS Laziness, negligence, and spiritual indifference are examined. Not only physical laziness, but also negligence toward one’s duties, prayer, repentance, and spiritual life. 6. THE TOLL HOUSE OF THEFT Here the taking of things belonging to others is examined. Theft of money, objects, property, or anything that belongs to another person. Tradition does not limit theft to the act of taking something. It examines the injustice behind it. 7. THE TOLL HOUSE OF LOVE OF MONEY Here the love of money is examined. Wealth itself is not the object of condemnation, but rather the transformation of money into an idol and the attachment of the heart to it. When a person loves money more than God and his or her fellow human being, love of money becomes spiritual slavery. 8. THE TOLL HOUSE OF USURY Usury and the exploitation of another person through money are examined. Tradition focuses on the injustice that may lie behind a financial transaction when one person exploits another person’s need. 9. THE TOLL HOUSE OF INJUSTICE Here the injustices a person committed during life are examined. Injustice toward one’s fellow human being, deception, dishonesty, and exploitation. The message is clear: a person cannot truly love God while deliberately committing injustice against his or her fellow human being. 10. THE TOLL HOUSE OF ENVY Envy is examined. Sorrow over another person’s happiness, jealousy of their success, the desire for them to lose what they have acquired, and the inner satisfaction when another person fails. Envy is considered a particularly dangerous passion because it can remain deeply hidden within the heart. 11. THE TOLL HOUSE OF PRIDE Here lies one of the deepest spiritual passions. Pride, vanity, self-glorification, contempt for others, and the refusal to recognize one’s dependence upon God. The Orthodox ascetical tradition considers pride to be the root of many other passions. 12. THE TOLL HOUSE OF ANGER Anger and wrath are examined. Outbursts, aggression, insults, and the cultivation of hatred toward another person. It is not merely about the emotion of anger, but primarily about the state in which a person allows anger to dominate the soul. 13. THE TOLL HOUSE OF REMEMBERING WRONGS Here resentment is examined—that is, the keeping of evil within the heart. “I will never forgive him.” This condition represents a refusal to forgive and continues to poison the soul even many years after the original event. 14. THE TOLL HOUSE OF MURDER Here the crime of taking a human life is examined. Tradition regards murder as one of the gravest forms of sin. In the spiritual interpretation, however, the destructive power of hatred and violence is also examined as a condition of the heart. 15. THE TOLL HOUSE OF SORCERY Here magic, divination, occult practices, and the search for supernatural power apart from God are examined. The Orthodox tradition rejects recourse to such practices and calls people to trust in God rather than occult powers. 16. THE TOLL HOUSE OF FORNICATION Sexual sins and the misuse of human sexuality are examined. Orthodox teaching regards the body as God’s creation and sexuality as something that should not be separated from love, responsibility, and holiness. 17. THE TOLL HOUSE OF ADULTERY Here the violation of marital faithfulness is examined. Adultery is presented not merely as a violation of a social rule, but as a betrayal of a relationship and a destruction of trust. 18. THE TOLL HOUSE OF CARNAL PERVERSION In the traditional account, there is a separate toll house for particular forms of sexual sin that the Byzantine hagiographical tradition regarded as grave. Here caution is necessary: this concerns the category as it is presented in the particular hagiographical text and should not be used to humiliate or hate any human being. Orthodox teaching simultaneously calls for repentance for sin and for love and respect toward every human person. 19. THE TOLL HOUSE OF HERESY Here departure from the truth of the faith is examined. Unbelief, apostasy, false teachings, and distortion of the faith are presented as matters for which a person is accountable. For the Orthodox tradition, faith is not merely a collection of theoretical ideas. It is a relationship with God and a life within the Church. 20. THE TOLL HOUSE OF MERCILESSNESS The final toll house concerns mercilessness and hardness of heart. Here we find one of the strongest messages of the entire account. A person is not examined only for the evil he or she did, but also for the good that could have been done and was not done. The absence of charity, compassion, and love toward one’s fellow human being reveals a heart that has moved away from the love of God. WHAT DOES THE ACCOUNT TEACH OVERALL? The story of Theodora should not be read as a “price list” of sins or as a mechanism in which demons have the authority to decide by themselves the eternal destiny of a soul. The central message is different: A person is responsible for his or her life. According to this tradition, the demons are the accusers who remind the soul of its sins. They are not the final judges. Judgment belongs to God. And precisely for this reason, the Orthodox tradition places such great emphasis on repentance, confession, forgiveness, prayer, almsgiving, and participation in the Mysteries of the Church. Father Seraphim Rose also emphasized that the teaching of the toll houses should not be understood in a crudely literal manner. He presented it as part of the broader Orthodox witness concerning human accountability after death and spiritual warfare. AND WHAT ABOUT THE “BEING OF LIGHT” IN NEAR-DEATH EXPERIENCES? Here we come to an extremely interesting point. Some people who report near-death experiences speak of an intense light, peace, love, or a luminous presence. From an Orthodox perspective, however, we cannot conclude merely from the appearance of light that the experience comes from God. At the same time, it is not correct to say that every experience of light is automatically demonic. Orthodox spiritual life places great importance on the discernment of spirits. The real criterion is not simply: “Was it luminous?” but: What was it that appeared? What did it teach? What did it call the person to do? Does it agree with the Gospel of Christ? Does it lead to repentance, humility, and love for God, or to self-deification and spiritual delusion? This is a much deeper criterion. THE GREAT MESSAGE The account of the toll houses was not given to terrify people. It was given as a warning concerning the life we are living now. Because the moment of death is not the moment when we begin correcting our soul. Preparation begins here. With repentance. With confession. With forgiveness. With love. With almsgiving. With prayer. With participation in the Mysteries of the Church. And above all: with Christ. For the Orthodox faith does not teach that a person is saved because he or she managed to “pass through a toll house” by his or her own strength. Salvation is the grace of God and life in Christ. Therefore, the message of the Church to the human person is not: “Fear the toll houses.” But: “Repent, love Christ, forgive, pray, and prepare your soul for eternity.” And when the time comes to depart from this life, the Christian’s hope is not found in his or her own strength. It is found in the mercy of God. “Lord Jesus Christ, have mercy on me.” Η πορεία της ψυχής μετά τον θάνατο σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση Η Ορθόδοξη παράδοση έχει διασώσει μια συγκλονιστική περιγραφή για την κατάσταση της ψυχής μετά τον θάνατο. Μία από τις πιο λεπτομερείς αφηγήσεις βρίσκεται στον Βίο του Αγίου Βασιλείου του Νέου, όπου η μακαρία Θεοδώρα περιγράφει στον Γρηγόριο την πορεία της ψυχής της μετά την έξοδό της από το σώμα. Στην αφήγηση αυτή, η ψυχή συνοδεύεται από αγγέλους και περνά από είκοσι εναέρια τελώνια, όπου οι δαίμονες την κατηγορούν για διαφορετικές κατηγορίες αμαρτιών. Το σημαντικό είναι να κατανοήσουμε ότι τα «τελώνια» δεν πρέπει να φανταζόμαστε ως κυριολεκτικά τελωνεία ή κτίρια στον ουρανό. Πρόκειται για πνευματική εικόνα της μεταθανάτιας δοκιμασίας και της ευθύνης του ανθρώπου για τη ζωή του. Η σχετική διήγηση είναι αγιολογικό κείμενο και όχι συνοδικός δογματικός ορισμός. 1. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ Εδώ εξετάζονται οι αμαρτίες που διαπράττει ο άνθρωπος με το στόμα του: μάταια λόγια, αργολογία, άσεμνα λόγια, χλευασμός, κοροϊδία, περιττές συζητήσεις και λόγια που πληγώνουν τον συνάνθρωπο. Ο Χριστός μάς προειδοποιεί ότι ο άνθρωπος θα δώσει λόγο ακόμη και για τα ανώφελα λόγια του. 2. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΥΣ Εδώ έρχονται στην επιφάνεια τα ψέματα: μικρά και μεγάλα ψέματα, ψευδείς υποσχέσεις, ψευδομαρτυρίες και κάθε συνειδητή παραποίηση της αλήθειας. Η παράδοση τονίζει ότι η αλήθεια δεν είναι απλώς κοινωνική αρετή αλλά πνευματική κατάσταση. 3. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΑΛΙΑΣ Εξετάζεται η καταλαλιά και η συκοφαντία. Ο άνθρωπος καλείται να λογοδοτήσει για τις φορές που κατέστρεψε την υπόληψη κάποιου, διέδωσε κακόβουλες πληροφορίες ή μίλησε για κάποιον με τρόπο που τον έβλαψε. 4. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΓΑΣΤΡΙΜΑΡΓΙΑΣ Εδώ εξετάζεται η υπερβολή στην τροφή και στο ποτό. Δεν αφορά απλώς το γεγονός ότι κάποιος τρώει. Αφορά την υποδούλωση του ανθρώπου στις σωματικές επιθυμίες και την απώλεια της εγκράτειας. 5. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΟΚΝΗΡΙΑΣ Εξετάζεται η τεμπελιά, η αμέλεια και η πνευματική αδιαφορία. Όχι μόνο η σωματική τεμπελιά, αλλά και η αμέλεια απέναντι στα καθήκοντα, στην προσευχή, στη μετάνοια και στην πνευματική ζωή. 6. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΚΛΟΠΗΣ Εδώ εξετάζεται η αρπαγή ξένων πραγμάτων. Κλοπή χρημάτων, αντικειμένων, περιουσίας ή οτιδήποτε ανήκει στον άλλον. Η παράδοση δεν περιορίζει την κλοπή στην πράξη της αρπαγής. Εξετάζει την αδικία που βρίσκεται πίσω από αυτήν. 7. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΦΙΛΑΡΓΥΡΙΑΣ Εδώ βρίσκεται η αγάπη για το χρήμα. Δεν είναι ο πλούτος από μόνος του το αντικείμενο της καταδίκης, αλλά η μετατροπή του χρήματος σε είδωλο και η προσκόλληση της καρδιάς σε αυτό. Όταν ο άνθρωπος αγαπά το χρήμα περισσότερο από τον Θεό και τον συνάνθρωπο, η φιλαργυρία γίνεται πνευματική δουλεία. 8. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΟΥ ΤΟΚΟΥ Εξετάζεται η τοκογλυφία και η εκμετάλλευση του άλλου μέσω του χρήματος. Η παράδοση εστιάζει στην αδικία που μπορεί να κρύβεται πίσω από την οικονομική συναλλαγή, όταν ο ένας εκμεταλλεύεται την ανάγκη του άλλου. 9. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΑΔΙΚΙΑΣ Εδώ εξετάζονται οι αδικίες που διέπραξε ο άνθρωπος στη ζωή του. Αδικία προς τον συνάνθρωπο, εξαπάτηση, ανεντιμότητα και εκμετάλλευση. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: ο άνθρωπος δεν μπορεί να αγαπά πραγματικά τον Θεό και ταυτόχρονα να αδικεί συνειδητά τον συνάνθρωπό του. 10. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΟΥ ΦΘΟΝΟΥ Εξετάζεται ο φθόνος. Η λύπη για την ευτυχία του άλλου, η ζήλια για την επιτυχία του, η επιθυμία να χάσει αυτό που απέκτησε και η εσωτερική χαρά όταν ο άλλος αποτυγχάνει. Ο φθόνος θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο πάθος επειδή μπορεί να κρύβεται βαθιά μέσα στην καρδιά. 11. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑΣ Εδώ βρίσκεται ένα από τα βαθύτερα πνευματικά πάθη. Υπερηφάνεια, ματαιοδοξία, αυτοδοξασία, περιφρόνηση των άλλων και άρνηση να αναγνωρίσει ο άνθρωπος την εξάρτησή του από τον Θεό. Η Ορθόδοξη ασκητική παράδοση θεωρεί την υπερηφάνεια ρίζα πολλών άλλων παθών. 12. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ Εξετάζεται ο θυμός και η οργή. Οι εκρήξεις, η επιθετικότητα, οι προσβολές και η καλλιέργεια μίσους εναντίον άλλου ανθρώπου. Δεν αφορά απλώς το συναίσθημα του θυμού, αλλά κυρίως την κατάσταση στην οποία ο άνθρωπος επιτρέπει στον θυμό να κυριαρχήσει στην ψυχή του. 13. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΜΝΗΣΙΚΑΚΙΑΣ Εδώ εξετάζεται η μνησικακία, δηλαδή η διατήρηση του κακού μέσα στην καρδιά. «Δεν θα τον συγχωρήσω ποτέ.» Αυτή η κατάσταση αποτελεί άρνηση της συγχώρεσης και συνεχίζει να δηλητηριάζει την ψυχή ακόμη και πολλά χρόνια μετά το αρχικό γεγονός. 14. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΟΥ ΦΟΝΟΥ Εδώ εξετάζεται το έγκλημα της αφαίρεσης ανθρώπινης ζωής. Η παράδοση αντιμετωπίζει τον φόνο ως μία από τις βαρύτερες μορφές αμαρτίας. Στην πνευματική ερμηνεία, όμως, η καταστροφική δύναμη του μίσους και της βίας εξετάζεται επίσης ως κατάσταση της καρδιάς. 15. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΜΑΓΕΙΑΣ Εδώ εξετάζονται η μαγεία, η μαντεία, οι αποκρυφιστικές πρακτικές και η αναζήτηση υπερφυσικής δύναμης έξω από τον Θεό. Η Ορθόδοξη παράδοση απορρίπτει την προσφυγή σε τέτοιες πρακτικές και καλεί τον άνθρωπο να εμπιστεύεται τον Θεό και όχι αποκρυφιστικές δυνάμεις. 16. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΠΟΡΝΕΙΑΣ Εξετάζονται οι σεξουαλικές αμαρτίες και η κατάχρηση της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Η Ορθόδοξη διδασκαλία αντιμετωπίζει το σώμα ως δημιούργημα του Θεού και τη σεξουαλικότητα ως κάτι που δεν πρέπει να αποσυνδέεται από την αγάπη, την ευθύνη και την αγιότητα. 17. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΜΟΙΧΕΙΑΣ Εδώ εξετάζεται η παραβίαση της συζυγικής πίστης. Η μοιχεία δεν παρουσιάζεται απλώς ως παραβίαση ενός κοινωνικού κανόνα, αλλά ως προδοσία μιας σχέσης και καταστροφή της εμπιστοσύνης. 18. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΣΑΡΚΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΡΟΦΗΣ Στην παραδοσιακή αφήγηση υπάρχει ξεχωριστό τελώνιο για συγκεκριμένες μορφές σεξουαλικής αμαρτίας που η βυζαντινή αγιογραφική παράδοση θεωρούσε βαριές. Εδώ χρειάζεται προσοχή: πρόκειται για την κατηγορία όπως παρουσιάζεται στο συγκεκριμένο αγιολογικό κείμενο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να εξευτελίζεται ή να μισείται οποιοσδήποτε άνθρωπος. Η Ορθόδοξη διδασκαλία καλεί ταυτόχρονα σε μετάνοια για την αμαρτία και σε αγάπη και σεβασμό προς κάθε ανθρώπινο πρόσωπο. 19. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ Εδώ εξετάζεται η απομάκρυνση από την αλήθεια της πίστης. Η απιστία, η αποστασία, οι ψευδείς διδασκαλίες και η διαστρέβλωση της πίστεως παρουσιάζονται ως ζητήματα για τα οποία ο άνθρωπος λογοδοτεί. Για την Ορθόδοξη παράδοση, η πίστη δεν είναι απλώς ένα σύνολο θεωρητικών ιδεών. Είναι σχέση με τον Θεό και ζωή μέσα στην Εκκλησία. 20. ΤΟ ΤΕΛΩΝΙΟ ΤΗΣ ΑΣΠΛΑΧΝΙΑΣ Το τελευταίο τελώνιο αφορά την ασπλαχνία και τη σκληρότητα της καρδιάς. Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο δυνατά μηνύματα ολόκληρης της αφήγησης. Ο άνθρωπος δεν εξετάζεται μόνο για το κακό που έκανε, αλλά και για το καλό που μπορούσε να κάνει και δεν έκανε. Η έλλειψη ελεημοσύνης, συμπόνιας και αγάπης προς τον συνάνθρωπο αποκαλύπτει μια καρδιά που έχει απομακρυνθεί από την αγάπη του Θεού. ΤΙ ΔΙΔΑΣΚΕΙ ΣΥΝΟΛΙΚΑ Η ΑΦΗΓΗΣΗ; Η ιστορία της Θεοδώρας δεν πρέπει να διαβαστεί σαν ένας «τιμοκατάλογος» αμαρτιών ή σαν ένας μηχανισμός όπου οι δαίμονες έχουν εξουσία να αποφασίσουν μόνοι τους την αιώνια μοίρα μιας ψυχής. Το κεντρικό μήνυμα είναι διαφορετικό: Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τη ζωή του. Οι δαίμονες, σύμφωνα με την παράδοση αυτή, είναι οι κατήγοροι που υπενθυμίζουν τις αμαρτίες. Δεν είναι οι τελικοί κριτές. Η κρίση ανήκει στον Θεό. Και ακριβώς γι’ αυτό η Ορθόδοξη παράδοση δίνει τόσο μεγάλη σημασία στη μετάνοια, την εξομολόγηση, τη συγχώρεση, την προσευχή, την ελεημοσύνη και τη συμμετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας. Ο π. Σεραφείμ Ρόουζ τόνιζε επίσης ότι η διδασκαλία των τελωνίων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με έναν χονδροειδώς κυριολεκτικό τρόπο. Την παρουσίαζε ως μέρος της ευρύτερης Ορθόδοξης μαρτυρίας για την ευθύνη του ανθρώπου μετά τον θάνατο και την πνευματική μάχη. ΚΑΙ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ «ΦΩΤΕΙΝΟ ΟΝ» ΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΩΝ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ; Εδώ βρίσκεται ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον σημείο. Κάποιοι άνθρωποι που αναφέρουν εμπειρίες κοντά στον θάνατο μιλούν για ένα έντονο φως, ειρήνη, αγάπη ή μια φωτεινή παρουσία. Από Ορθόδοξη άποψη, όμως, δεν μπορούμε να συμπεράνουμε μόνο από την εμφάνιση φωτός ότι η εμπειρία προέρχεται από τον Θεό. Ταυτόχρονα, δεν είναι σωστό να λέμε ότι κάθε εμπειρία φωτός είναι αυτομάτως δαιμονική. Η Ορθόδοξη πνευματική ζωή δίνει μεγάλη σημασία στη διάκριση των πνευμάτων. Το πραγματικό κριτήριο δεν είναι απλώς: «Ήταν φωτεινό;» αλλά: Τι ήταν αυτό που εμφανίστηκε; Τι δίδαξε; Σε τι κάλεσε τον άνθρωπο; Συμφωνεί αυτό με το Ευαγγέλιο του Χριστού; Οδηγεί σε μετάνοια, ταπείνωση και αγάπη προς τον Θεό ή σε αυτοθέωση και πλάνη; Αυτό είναι ένα πολύ βαθύτερο κριτήριο. ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΗΝΥΜΑ Η αφήγηση των τελωνίων δεν δόθηκε για να τρομοκρατεί τον άνθρωπο. Δόθηκε ως προειδοποίηση για τη ζωή που ζούμε τώρα. Γιατί η στιγμή του θανάτου δεν είναι η στιγμή που αρχίζουμε να διορθώνουμε την ψυχή μας. Η προετοιμασία αρχίζει εδώ. Με τη μετάνοια. Με την εξομολόγηση. Με τη συγχώρεση. Με την αγάπη. Με την ελεημοσύνη. Με την προσευχή. Με τη συμμετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας. Και πάνω απ’ όλα: με τον Χριστό. Γιατί η Ορθόδοξη πίστη δεν διδάσκει ότι ο άνθρωπος σώζεται επειδή κατάφερε να «περάσει ένα τελωνείο» με τις δικές του δυνάμεις. Η σωτηρία είναι χάρη του Θεού και ζωή εν Χριστώ. Γι’ αυτό και το μήνυμα της Εκκλησίας προς τον άνθρωπο δεν είναι: «Φοβήσου τα τελώνια.» Αλλά: «Μετανόησε, αγάπησε τον Χριστό, συγχώρησε, προσευχήσου και ετοίμασε την ψυχή σου για την αιωνιότητα.» Και όταν έρθει η ώρα της εξόδου από αυτή τη ζωή, η ελπίδα του χριστιανού δεν βρίσκεται στις δικές του δυνάμεις. Βρίσκεται στο έλεος του Θεού. «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με.» Βεβαίως. Θα το κρατήσω ολόκληρο και στις τρεις γλώσσες: Ελληνικά → Αγγλικά → Ρωσικά, χωρίς να αλλάξω το νόημα ή τη δομή του. Επειδή το ελληνικό είναι το πρωτότυπο που μου έδωσες, παρακάτω θα έχεις το πλήρες αγγλικό και ρωσικό κείμενο, έτοιμο για copy-paste μαζί με το ελληνικό πρωτότυπο. 🇬🇧 ENGLISH THE 20 AERIAL TOLL HOUSES The Journey of the Soul After Death According to Orthodox Tradition The Orthodox tradition has preserved a profound description of the condition of the soul after death. One of the most detailed accounts is found in the Life of Saint Basil the New, where Blessed Theodora describes to Gregory the journey of her soul after leaving the body. In this account, the soul is accompanied by angels and passes through twenty aerial toll houses, where demons accuse it of different categories of sins. It is important to understand that the “toll houses” should not be imagined as literal customs checkpoints or buildings in the sky. They are a spiritual image of the soul’s postmortem trial and of a person’s accountability for the life they have lived. The account in question is a hagiographical text and not a dogmatic definition issued by an Ecumenical Council. 1. THE TOLL HOUSE OF WORDS Here the sins committed by a person through the mouth are examined: vain words, idle talk, obscene language, mockery, ridicule, unnecessary conversations, and words that hurt one’s fellow human being. Christ warns us that a person will give an account even for his or her useless words. 2. THE TOLL HOUSE OF LYING Here lies are brought to light: small and great lies, false promises, false testimony, and every deliberate distortion of the truth. Tradition emphasizes that truth is not merely a social virtue but a spiritual condition. 3. THE TOLL HOUSE OF SLANDER Slander and defamation are examined. A person is called to account for the times when he or she damaged someone’s reputation, spread malicious information, or spoke about someone in a way that harmed them. 4. THE TOLL HOUSE OF GLUTTONY Here excess in food and drink is examined. It is not simply about the fact that someone eats. It concerns the enslavement of a person to bodily desires and the loss of self-control. 5. THE TOLL HOUSE OF IDLENESS Laziness, negligence, and spiritual indifference are examined. Not only physical laziness, but also negligence toward one’s duties, prayer, repentance, and spiritual life. 6. THE TOLL HOUSE OF THEFT Here the taking of things belonging to others is examined. Theft of money, objects, property, or anything that belongs to another person. Tradition does not limit theft to the act of taking something. It examines the injustice behind it. 7. THE TOLL HOUSE OF LOVE OF MONEY Here the love of money is examined. Wealth itself is not the object of condemnation, but rather the transformation of money into an idol and the attachment of the heart to it. When a person loves money more than God and his or her fellow human being, love of money becomes spiritual slavery. 8. THE TOLL HOUSE OF USURY Usury and the exploitation of another person through money are examined. Tradition focuses on the injustice that may lie behind a financial transaction when one person exploits another person’s need. 9. THE TOLL HOUSE OF INJUSTICE Here the injustices a person committed during life are examined. Injustice toward one’s fellow human being, deception, dishonesty, and exploitation. The message is clear: a person cannot truly love God while deliberately committing injustice against his or her fellow human being. 10. THE TOLL HOUSE OF ENVY Envy is examined. Sorrow over another person’s happiness, jealousy of their success, the desire for them to lose what they have acquired, and the inner satisfaction when another person fails. Envy is considered a particularly dangerous passion because it can remain deeply hidden within the heart. 11. THE TOLL HOUSE OF PRIDE Here lies one of the deepest spiritual passions. Pride, vanity, self-glorification, contempt for others, and the refusal to recognize one’s dependence upon God. The Orthodox ascetical tradition considers pride to be the root of many other passions. 12. THE TOLL HOUSE OF ANGER Anger and wrath are examined. Outbursts, aggression, insults, and the cultivation of hatred toward another person. It is not merely about the emotion of anger, but primarily about the state in which a person allows anger to dominate the soul. 13. THE TOLL HOUSE OF RESENTMENT Here resentment is examined—that is, the keeping of evil within the heart. “I will never forgive him.” This condition represents a refusal to forgive and continues to poison the soul even many years after the original event. 14. THE TOLL HOUSE OF MURDER Here the crime of taking a human life is examined. Tradition regards murder as one of the gravest forms of sin. In the spiritual interpretation, however, the destructive power of hatred and violence is also examined as a condition of the heart. 15. THE TOLL HOUSE OF SORCERY Here magic, divination, occult practices, and the search for supernatural power outside God are examined. The Orthodox tradition rejects recourse to such practices and calls people to trust in God rather than occult powers. 16. THE TOLL HOUSE OF FORNICATION Sexual sins and the misuse of human sexuality are examined. Orthodox teaching regards the body as God’s creation and sexuality as something that should not be separated from love, responsibility, and holiness. 17. THE TOLL HOUSE OF ADULTERY Here the violation of marital faithfulness is examined. Adultery is presented not merely as a violation of a social rule, but as a betrayal of a relationship and a destruction of trust. 18. THE TOLL HOUSE OF CARNAL PERVERSION In the traditional account, there is a separate toll house for particular forms of sexual sin that the Byzantine hagiographical tradition regarded as grave. Here caution is necessary: this concerns the category as it is presented in the particular hagiographical text and should not be used to humiliate or hate any human being. Orthodox teaching simultaneously calls for repentance for sin and for love and respect toward every human person. 19. THE TOLL HOUSE OF HERESY Here departure from the truth of the faith is examined. Unbelief, apostasy, false teachings, and distortion of the faith are presented as matters for which a person is accountable. For the Orthodox tradition, faith is not merely a collection of theoretical ideas. It is a relationship with God and a life within the Church. 20. THE TOLL HOUSE OF MERCILESSNESS The final toll house concerns mercilessness and hardness of heart. Here we find one of the strongest messages of the entire account. A person is not examined only for the evil he or she did, but also for the good that could have been done and was not done. The absence of charity, compassion, and love toward one’s fellow human being reveals a heart that has moved away from the love of God. WHAT DOES THE ACCOUNT TEACH OVERALL? The story of Theodora should not be read as a “price list” of sins or as a mechanism in which demons have the authority to decide by themselves the eternal destiny of a soul. The central message is different: A person is responsible for his or her life. According to this tradition, the demons are the accusers who remind the soul of its sins. They are not the final judges. Judgment belongs to God. And precisely for this reason, the Orthodox tradition places such great emphasis on repentance, confession, forgiveness, prayer, almsgiving, and participation in the Mysteries of the Church. Father Seraphim Rose also emphasized that the teaching of the toll houses should not be understood in a crudely literal manner. He presented it as part of the broader Orthodox witness concerning human accountability after death and spiritual warfare. AND WHAT ABOUT THE “BEING OF LIGHT” IN NEAR-DEATH EXPERIENCES? Here we come to an extremely interesting point. Some people who report near-death experiences speak of an intense light, peace, love, or a luminous presence. From an Orthodox perspective, however, we cannot conclude merely from the appearance of light that the experience comes from God. At the same time, it is not correct to say that every experience of light is automatically demonic. Orthodox spiritual life places great importance on the discernment of spirits. The real criterion is not simply: “Was it luminous?” but: What was it that appeared? What did it teach? What did it call the person to do? Does it agree with the Gospel of Christ? Does it lead to repentance, humility, and love for God, or to self-deification and spiritual delusion? This is a much deeper criterion. THE GREAT MESSAGE The account of the toll houses was not given to terrify people. It was given as a warning concerning the life we are living now. Because the moment of death is not the moment when we begin correcting our soul. Preparation begins here. With repentance. With confession. With forgiveness. With love. With almsgiving. With prayer. With participation in the Mysteries of the Church. And above all: with Christ. For the Orthodox faith does not teach that a person is saved because he or she managed to “pass through a toll house” by his or her own strength. Salvation is the grace of God and life in Christ. Therefore, the message of the Church to the human person is not: “Fear the toll houses.” But: “Repent, love Christ, forgive, pray, and prepare your soul for eternity.” And when the time comes to depart from this life, the Christian’s hope is not found in his or her own strength. It is found in the mercy of God. “Lord Jesus Christ, have mercy on me.” 🇷🇺 РУССКИЙ 20 ВОЗДУШНЫХ МЫТАРСТВ Путь души после смерти согласно православному преданию Православное предание сохранило глубокое описание состояния души после смерти. Одно из наиболее подробных повествований находится в Житии святителя Василия Нового, где блаженная Феодора рассказывает Григорию о пути своей души после выхода из тела. В этом повествовании душу сопровождают ангелы, и она проходит через двадцать воздушных мытарств, где бесы обвиняют её в различных категориях грехов. Важно понимать, что «мытарства» не следует представлять как буквальные таможни или здания на небе. Это духовный образ посмертного испытания души и ответственности человека за прожитую жизнь. Данное повествование является агиографическим текстом, а не догматическим определением Вселенского Собора. 1. МЫТАРСТВО ПУСТЫХ СЛОВ Здесь рассматриваются грехи, совершаемые человеком посредством уст: пустые слова, празднословие, непристойные слова, насмешки, издевательства, ненужные разговоры и слова, причиняющие боль ближнему. Христос предупреждает нас, что человек даст ответ даже за свои праздные слова. 2. МЫТАРСТВО ЛЖИ Здесь обнаруживается ложь: маленькая и большая ложь, ложные обещания, ложные свидетельства и всякое сознательное искажение истины. Предание подчёркивает, что истина является не просто социальной добродетелью, но духовным состоянием. 3. МЫТАРСТВО КЛЕВЕТЫ Здесь рассматриваются клевета и злословие. Человек призывается дать ответ за те случаи, когда он разрушал репутацию другого, распространял злонамеренные сведения или говорил о ком-либо так, что причинял ему вред. 4. МЫТАРСТВО ЧРЕВОУГОДИЯ Здесь рассматривается невоздержанность в пище и питье. Речь идёт не просто о том, что человек ест. Речь идёт о порабощении человека телесными желаниями и утрате самообладания. 5. МЫТАРСТВО ЛЕНИ Здесь рассматриваются лень, небрежность и духовное безразличие. Не только физическая лень, но и небрежность по отношению к обязанностям, молитве, покаянию и духовной жизни. 6. МЫТАРСТВО КРАЖИ Здесь рассматривается присвоение чужого. Кража денег, вещей, имущества или всего того, что принадлежит другому человеку. Предание не ограничивает понятие кражи только самим актом присвоения. Оно рассматривает несправедливость, которая стоит за этим поступком. 7. МЫТАРСТВО СРЕБРОЛЮБИЯ Здесь рассматривается любовь к деньгам. Осуждается не само богатство, а превращение денег в идола и привязанность к ним сердца человека. Когда человек любит деньги больше Бога и ближнего, сребролюбие становится духовным рабством. 8. МЫТАРСТВО ЛИХОИМСТВА Здесь рассматриваются ростовщичество и эксплуатация другого человека посредством денег. Предание обращает внимание на несправедливость, которая может скрываться за финансовой сделкой, когда один человек использует нужду другого. 9. МЫТАРСТВО НЕСПРАВЕДЛИВОСТИ Здесь рассматриваются несправедливости, совершённые человеком в течение жизни. Несправедливость по отношению к ближнему, обман, нечестность и эксплуатация. Послание ясно: человек не может по-настоящему любить Бога и одновременно сознательно поступать несправедливо по отношению к своему ближнему. 10. МЫТАРСТВО ЗАВИСТИ Здесь рассматривается зависть. Печаль из-за счастья другого, ревность к его успеху, желание, чтобы он потерял приобретённое, и внутреннее удовлетворение от неудачи другого человека. Зависть считается особенно опасной страстью, потому что она может глубоко скрываться в сердце. 11. МЫТАРСТВО ГОРДОСТИ Здесь находится одна из самых глубоких духовных страстей. Гордость, тщеславие, самолюбование, презрение к другим и отказ признать свою зависимость от Бога. Православная аскетическая традиция считает гордость корнем многих других страстей. 12. МЫТАРСТВО ГНЕВА Здесь рассматриваются гнев и ярость. Вспышки гнева, агрессия, оскорбления и культивирование ненависти к другому человеку. Речь идёт не просто об эмоции гнева, но прежде всего о состоянии, в котором человек позволяет гневу господствовать над его душой. 13. МЫТАРСТВО ЗЛОПАМЯТСТВА Здесь рассматривается злопамятность — сохранение зла в сердце. «Я никогда его не прощу». Такое состояние является отказом от прощения и продолжает отравлять душу даже спустя много лет после первоначального события. 14. МЫТАРСТВО УБИЙСТВА Здесь рассматривается преступление лишения человека жизни. Предание считает убийство одной из самых тяжёлых форм греха. Однако в духовном толковании разрушительная сила ненависти и насилия также рассматривается как состояние сердца. 15. МЫТАРСТВО ЧАРОДЕЙСТВА Здесь рассматриваются колдовство, гадание, оккультные практики и поиск сверхъестественной силы вне Бога. Православное предание отвергает обращение к таким практикам и призывает человека доверять Богу, а не оккультным силам. 16. МЫТАРСТВО БЛУДА Здесь рассматриваются сексуальные грехи и злоупотребление человеческой сексуальностью. Православное учение рассматривает тело как творение Божие, а сексуальность — как нечто, что не должно быть отделено от любви, ответственности и святости. 17. МЫТАРСТВО ПРЕЛЮБОДЕЯНИЯ Здесь рассматривается нарушение супружеской верности. Прелюбодеяние представляется не просто как нарушение общественного правила, но как предательство отношений и разрушение доверия. 18. МЫТАРСТВО ПЛОТСКОГО ИЗВРАЩЕНИЯ В традиционном повествовании существует отдельное мытарство для определённых форм сексуального греха, которые византийская агиографическая традиция считала тяжкими. Здесь необходима осторожность: речь идёт о категории, представленной именно в данном агиографическом тексте, и она не должна использоваться для унижения или ненависти к какому-либо человеку. Православное учение одновременно призывает к покаянию в грехе и к любви и уважению к каждому человеческому лицу. 19. МЫТАРСТВО ЕРЕСЕЙ Здесь рассматривается отступление от истины веры. Неверие, отступничество, ложные учения и искажение веры представлены как вопросы, за которые человек несёт ответственность. Для православного предания вера — это не просто совокупность теоретических идей. Это отношение с Богом и жизнь в Церкви. 20. МЫТАРСТВО НЕМИЛОСЕРДИЯ Последнее мытарство связано с немилосердием и жестокостью сердца. Здесь находится одно из самых сильных посланий всего повествования. Человек рассматривается не только за то зло, которое он совершил, но и за то добро, которое он мог совершить, но не совершил. Отсутствие милосердия, сострадания и любви к ближнему раскрывает сердце, удалившееся от любви Божией. ЧЕМУ В ЦЕЛОМ УЧИТ ЭТО ПОВЕСТВОВАНИЕ? Историю Феодоры не следует читать как «прейскурант» грехов или как механизм, в котором бесы самостоятельно имеют власть решить вечную участь души. Главное послание иное: Человек ответственен за свою жизнь. Согласно этому преданию, бесы являются обвинителями, которые напоминают о грехах души. Они не являются окончательными судьями. Суд принадлежит Богу. И именно поэтому православное предание придаёт такое большое значение покаянию, исповеди, прощению, молитве, милостыне и участию в Таинствах Церкви. Отец Серафим Роуз также подчёркивал, что учение о мытарствах не следует понимать грубо и буквально. Он представлял его как часть более широкого православного свидетельства об ответственности человека после смерти и духовной брани. А ЧТО НАСЧЁТ «СВЕТОВОГО СУЩЕСТВА» В ОПЫТАХ, БЛИЗКИХ К СМЕРТИ? Здесь мы подходим к чрезвычайно интересному вопросу. Некоторые люди, рассказывающие об околосмертных переживаниях, говорят о ярком свете, мире, любви или светящемся присутствии. Однако с православной точки зрения нельзя заключать только по появлению света, что переживание исходит от Бога. В то же время неправильно утверждать, что всякий опыт света автоматически является демоническим. Православная духовная жизнь придаёт большое значение различению духов. Настоящий критерий — не просто: «Было ли это светлым?» но: Что именно явилось? Чему оно учило? К чему призывало человека? Соответствует ли это Евангелию Христову? Ведёт ли оно к покаянию, смирению и любви к Богу или к самообожествлению и духовной прелести? Это гораздо более глубокий критерий. ГЛАВНОЕ ПОСЛАНИЕ Повествование о мытарствах было дано не для того, чтобы терроризировать человека. Оно было дано как предупреждение о той жизни, которой мы живём сейчас. Потому что момент смерти — не тот момент, когда мы начинаем исправлять свою душу. Подготовка начинается здесь. С покаяния. С исповеди. С прощения. С любви. С милостыни. С молитвы. С участия в Таинствах Церкви. И прежде всего: со Христом. Потому что православная вера не учит, что человек спасается потому, что собственными силами смог «пройти мытарство». Спасение — это благодать Божия и жизнь во Христе. Поэтому послание Церкви человеку — не: «Бойся мытарств». Но: «Покайся, возлюби Христа, прощай, молись и приготовь свою душу к вечности». И когда придёт время уйти из этой жизни, надежда христианина заключается не в его собственных силах. Она заключается в милости Божией. «Господи Иисусе Христе, помилуй меня».